ابو القاسم سلطانى

266

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تركيبات شيميائى : ارگوت محتوى تعدادى آلكالوئيد ، مواد رنگى ، ليپيد ، اسيدهاى آمينه ، بازهاى آمينه و مواد معدنى مىباشد . 1 - الكالوئيدهاى مهم ارگوت عبارتند از ارگومترين Ergometrine كه تاثير مستقيمى روى رحم باردار دارد و انقباضات آن را تقويت مىكند ، ارگوتامين Ergotamine كه تنگ‌كننده مجارى عروقى است و در خونريزى رحم و خونريزيهاى داخلى موثر است ، ارگوكريستين Ergocristine با اثر ارگودوسكل ، ارگوبازين Ergobasine ، ارگومترينين Ergometrinine و ارگوتوكسين Ergotoxine . 2 - مواد رنگى اسكله ريتين Sclerytrine ، ارگوفلاوين Ergoflavine ، ارگوكريزين Ergochrysine 3 - لىپيدها : لىپيدها حدود يك‌سوم وزن ارگودوسكل را تشكيل مىدهد و همين امر باعث فساد آن مىشود . 4 - اسيدهاى آمينه : لوسين ، تيروزين ، هيستيدين 5 - بازهاى آمينه : تيرامين ، هيستامين ، استيل‌كولين ، تبائين 6 - مواد معدنى : فسفات‌هاى اسيد كلسيم ، منيزيوم ، پتاسيم خواص و موارد مصرف درمانى : ارگودوسكل با تنگ كردن مجارى عروقى در خونريزيهاى داخلى ، خونريزى رحم به‌ويژه خونريزى فواصل قاعدگى ، خونريزى بينى ، بواسير خونى موثر مىباشد در اين عمل فشار خون بالا مىرود . همچنين ارگوت عضلات صاف رحم را منقبض نموده و عمل زايمان را تسهيل مىكند ولى امروزه به علت حالت كزازى كه متعاقب مصرف آن پديدار مىشود از مصرف آن در اين مورد خوددارى مىشود . بنا بر مندرجات كتاب مفتاح الادويه ( تاليف 1309 هجرى قمرى ) به هنگام زايمان مقدار 2 گرم آن را به چهار قسمت نموده هر 15 دقيقه يك قسمت را به بيمار مىدهند و هميشه نبايد از آن استفاده كرده و جان زائو و طفل را به مخاطره انداخت مگر آنكه : رحم بىقوت بوده و منقبض نمىشود يا انقباضات آن براى اخراج جنين كافى نمىباشد و چند شرط لازم دارد . گردن رحم منبسط شده باشد ، پرده پاره شده باشد ، مجراى رحم و مهبل وسعت طبيعى را داشته كه مانع خروج طفل نگردد ، وضع طفل در رحم طورى باشد كه خروج آن غير ممكن باشد . فايده آن در ضعف رحم تنها به جهت خروج طفل نيست بلكه پيشگيرى از خونريزى بعد از زايمان به سبب جمع نشدن رحم . مولف آن را در خونريزيهاى بعد از زايمان ، خارج نشدن جفت به خودى خود و چسبيدن آن به رحم ، آسيستولى هنگامى كه بيمار نتواند ديژيتال را تحمل نمايد ، هيپرتروفى قلب ، آنوريسم ، خونريزىها ، خونريزى از بينى ، بواسير ، هموپتيزى ، فلج عضله تنگ‌كننده مقعد ، گواتر اگزوفتالمى ، بىقوتى مثانه ، خروج غير ارادى اسپرم ، فيبرم و پليپ و آن گرژمان [ انسداد Engorgment ] مزمن رحم مفيد دانسته است ( از مفتاح الادويه ص 354 ) .